آرتیست‌شو

اهمیت مانیتورینگ صدا در استودیو و تولید آهنگ

یکی‌دیگر از تجهیزات مهم استودیو خانگی که اهمیت آن در کیفیت ساخت آهنگ و میکس و مستر نهایی بسیار زیاد است، داشتن مانیتورینگ صدای مناسب است. در این مقاله با ما همراه باشید تا با هم یک مانیتورینگِ صدای مناسب را برای استودیو خانگی خود، بررسی کنیم. مثل همیشه تلاش خودمان را کردیم تا از وقتی که برای خواندن مقاله می‌گذارید اطلاعات مفیدی کسب کنید👊🏻

مانیتورینگ صدا(Speaker Monitoring) چیست؟

مانیتورینگ به معنای نمایشگر است که اسپیکرمانیتورینگ به معنای نمایشگر در دنیای صدا و صوت است. کار ساخت و تولید آهنگ، نیاز به درست‌شنیدن دارد؛ چه ضبط‌کردن باشد، چه ویرایش و چه میکسینگ و مسترینگ (Mixing And Mastering)، اگر نتوانیم صدا را درست بشنویم، متاسفانه دچار اشتباه می‌شویم. همانطور که قبلا گفتیم سیستم‌صوتی‌های خانگی مناسب کار آهنگسازی به خصوص میکس و مستر نیست؛ زیرا برای جذاب‌کردن صدا تغییراتی در فرکانس آن ایجاد می‌کنند که ما را از صدای اصلی که باید بشنویم دور می‌کند. لازمه درست‌شنیدن، داشتن مانیتورینگ صدای مناسب است. مانیتورینگ صدا در استودیو خانگی به دو دسته تقسیم می‌شود: هدفون‌ها و اسپیکرها.

هدفون‌ها

هدفون‌ها در مواردی نسبت به اسپیکرها برتری دارند و در بعضی موارد ضعف. از خوبی‌های هدفون برای آهنگسازی این است که صدا را بدون تاثیرگیری از شرایط اتاق(آکوستیک‌تریتمنت) به گوش ما می‌رساند. این امر در اتاق‌هایی که آکوستیک‌تریتمنت مناسبی ندارند، اهمیت خود را نشان می‌دهد. اما ضعف آن در این است که هنگام استفاده از هدفون، با هر دو گوش‌های خود نمی‌توانیم به طور یکسان بشنویم؛ صدایی که گوش راست ما می‌شنود را، گوش چپ ما نمی‌شنود و همینطور برای گوش دیگر ما؛ که در میکس و مستر نهایی تاثیر منفی روی عملکرد ما خواهد گذاشت.

مقایسه‌ی گوش‌دادن با هدفون و اسپیکر


هدفون‌ها خود به دو دسته‌ی اصلی پشت‌باز(Open-Back) و پشت‌بسته(Closed-Back) تقسیم می‌شوند.
روی سطح بیرونی هدفون‌های پشت‌باز روزنه‌هایی مشخص طراحی شده‌ تا هوا و در واقع صدا، توانایی عبور داشته‌باشد. به این شکل گوش ما به طور کامل ایزوله نمی‌شود و بخش‌هایی از هوا و صدا می‌تواند از هدفون خارج یا به آن وارد شود. هدفون‌های پشت‌باز برای میکسینگ و مسترینگ مناسب هستند. از دلایل آن نیز این است که در گوش‌دادن‌های طولانی هنگام میکسینگ و مسترینگ نسبت به هدفون‌های پشت‌بسته، باعث خسته‌شدن گوش‌هایمان نمی‌شود، همینطور چون فشار هوا به علت بازبودن هدفون کمتر است، باعث می‌شود صدا نسبت به هدفون‌های پشت‌بسته طبیعی‌تر باشد. در کل صدا از هدفون‌های پشت‌باز به صورتی تمیزتر و طبیعی‌تر پخش می‌شود.

هدفون‌های پشت‌باز مناسب برای میکس ومستر


هدفون‌های پشت‌بسته
هدفون‌هایی هستند که سطح بیرونی آن کاملا محصور شده و هوا یا صدا از آن خروج یا به آن ورود پیدا نمی‌کند و در واقع به اصطلاح ایزوله است. به علت همین ویژگی، این هدفون‌ها برای عمل ضبط‌کردن بسیار مناسب هستند؛ صدای بِیس نیز در این هدفون‌ها بهتر پخش می‌شود؛ اما یک سری مشکلاتی هم ایجاد می‌کند. مثلا هنگام گوش دادن با آن در ساعات طولانی به علت بسته‌بودن آن، گوش‌ها را خسته می‌کند و باعث عرق‌کردن گوش‌ها می‌شود.

هدفون‌های پشت‌بسته مناسب برای ضبط کردن

اسپیکر مانیتورینگ

داشتن اسپیکر مانیتورینگ در پروسه‌ی تولید آهنگ موثرتر و ایده‌آل‌تر است. هنگامی که از هدفون استفاده می‌کنیم، به علت این که صدا را از خیلی نزدیک‌تر می‌شنویم، احساس می‌کنیم که صدا را در درون سر خود می‌شنویم؛ اما هنگام استفاده از اسپیکر مانیتورینگ مناسب صدا را از جلو به صورت وایدتر می‌شنویم و باعث می‌شود افکت‌هایی مانند دیلی‌ و ریورب را عریض‌تر و بهتر بشنویم. اسپیکرهای مانیتورینگ طوری طراحی شده‌اند تا از صدای بِیس مصنوعی یا تریبل یا هر عمل ساختگی که باعث رنگ‌دادن به صدا و ایجاد تغییر در فرکانس آن شود، جلوگیری کنند؛ همینطور نحوه‌ی نصب آن به شکلی است که فاصله‌ای مساوی بین اسپیکرها و سر ما ایجاد می‌کند(به شکل مثلث متساوی‌الاضلاع 🔺) که بتوانیم با هر دو گوش خود به طور درستی بشنویم.

نحوه‌ی قرارگیری اسپیکرها و فاصله‌ی مساوی بین آن‌ها و سر ما


فرض کنیم در حال شنیدن یکی از پروژه‌های خود هستیم و احساس می‌کنیم صدای بِیس آهنگ کم است؛ پس هنگام میکسینگ و مسترینگ صدای بِیس آهنگ را با اکولایزر زیاد می‌کنیم؛ اما هنگامی که در یک سیستم مانیتورینگ خوب آهنگ را می‌شنویم، خواهیم شنید که صدای بِیس را بیش از اندازه زیاد کرده‌ایم. باز هم تکرار می‌کنم که درست شنیدن اهمیت بسیار زیادی دارد و لازمه‌ی درست‌شنیدن نیز تمرین زیاد با سیستم مانیتورینگ مناسب در اتاقی است که آکوستیک‌تریتمنت مناسبی داشته‌باشد.

اسپیکر مانیتورینگ اهمیت زیادی در میکس و مستر نهایی دارد

اسپیکرها چگونه کار می‌کنند؟

سیگنال ورودی به صورت آنالوگ(برق یا ولتاژ) وارد اسپیکر می‌شود. در آن‌جا توسط امپلی‌فایر (Amplifire) تقویت می‌شود. اسپیکرها معمولا ۲ امپلی‌فایر یا ۳ امپلی‌فایر دارند. پس از تقویت صدا به‌وسیله‌ی امپلی‌فایر، صدا وارد قطعه‌ای به اسم کراس‌اُور (Crossover) می‌شود؛ این قسمت جایی است که سیگنال‌های آنالوگ به درایورهای موردنظر تقسیم می‌شوند. خب درایور چیست؟ صفحه‌هایی که در جلوی اسپیکر قرار دارند و هنگام پخش آهنگ به لرزش(ویبره) در می‌آیند، درایور (Driver) نام دارند. این درایورها یک نوع مبدل الکتروآکوستیک (ElecteroAcoustic) هستند؛ یعنی سیگنال صوتی آنالوگی را به صدا(همان صدای آکوستیکی که طبیعی است) تبدیل می‌کنند. بیشتر درایورها معمولا بخشی از محدوده‌ی فرکانسی قابل‌شنیدن را تولید می‌کنند، بنابراین چند درایور را در کابینت اسپیکر نصب می‌کنند تا فرکانس صوتی گسترده‌تر شود.

درایورهای اسپیکر مانیتورینگ که سیگنال آنالوگ را به صدای آکوستیک تبدیل می‌کند

پاسخ فرکانسی(Frequency Response)

همانطور که می‌دانید صدا به صورت موج منتشر می‌شود. هنگامی که صدایی می‌شنویم، یعنی امواج صدا، پرده‌ی گوش ما را به لرزش درمی‌آورد. این لرزش نیز توسط سلول‌های عصبی به مغز می‌رسد و ما صدا را درک می‌کنیم. بازه‌ی فرکانسی که ما می‌شنویم، بین ۲۰هرتز تا ۲۰کیلوهرتز است(یک مقاله کامل دربارش می‌نویسیم). فرکانس یعنی تعداد نوسان در واحد زمان(مثلا من اگه تو یه ثانیه دستمو ۲بار به عقب و جلو ببرم فرکانس دست من میشه ۲هرتز) خب برای اسپیکرها نیز به همین شکل است. اسپیکرها هم توسط درایورهایی که روی آن نصب شده و نوسان(لرزش) می‌کند، صدا را از حالت آنالوگ به آکوستیک تبدیل می‌کنند تا به گوش ما برسد. اسپیکرها هم دارای بازه‌ی فرکانسی مشخصی هستند که شرکت‌های سازنده این اطلاعات را در اختیار ما قرارمی‌دهند. اما در هر صورت مهم این است که پاسخ فرکانسی اسپیکرها حداقل در محدوده‌ی شنوایی ما انسان‌ها(۲۰هرتز تا ۲۰کیلوهرتز) باشد. چه بسا بعضی اسپیکرها نیز هستند که محدوده‌ی فرکانسی آن‌ها کمتر از ۲۰هرتز و بیشتر از ۲۰کیلوهرتز است.

اسپیکرها و بازه‌ی فرکانسی آن‌ها که حدود 20 تا 20کیلو هرتز است

تقسیم‌بندی صدا هنگام پخش از اسپیکر

تقسیم‌بندی صدا هنگام پخش از اسپیکر معمولا می‌تواند حالت‌های مختلفی داشته‌باشد؛ اما ۳ حالت اصلی آن به این شکل است. توییتر(Twitter) برای بازه‌ی فرکانسی بالا یعنی ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ هرتز طراحی شده؛ در فرکانس‌های بالا سرعت ارتعاش درایورها باید بالا باشد، به همین علت درایورهای اسپیکر توییتر کوچک‌تر و انعطاف‌پذیرتر طراحی شده‌اند.
در بازه‌ی میانی نیز، صدا از میدرنج(Mid-range) که به اسم اسکؤکِر(squawker) هم معروف است، پخش می‌شود. این بازه حدود ۵۰۰ تا ۵۰۰۰ هرتز است. به این علت که بیشترِ صدایی که می‌شنویم در این بازه قرار می‌گیرد، از اهمیت زیادی برخوردار است و به ما این اجازه را می‌دهد تا جزئیات بیشتری از آهنگ را بشنویم.
در بازه‌ی پایین یعنی از ۲۰ تا ۲۰۰ هرتز، صدا از اسپیکر ووفر(Woofer) پخش می‌شود. در این بازه که صدا بَم است، درایورهای آن بزرگتر از درایورهای دو اسپیکر دیگر است.
به اسپیکرمانیتورینگ‌هایی که یک اسپیکر ووفر و یک اسپیکر توییتر دارند ۲way و به اسپیکرهایی که علاوه بر این دو، یک اسپیکر برای میدرنج نیز دارند، ۳way می‌گویند. ببینید، اسپیکرهای ۳way به علت این که ۳ اسپیکر دارند، فرکانس صدا را به شکلی مساوی‌تر تقسیم ‌می‌کنند و به همین علت هر کدام از اسپیکرها می‌توانند کارآمدی بیشتری داشته‌باشند؛ اما به همان علت داشتن ۳ اسپیکر، یک کراس‌اُور بیشتر نسبت به اسپیکرهای ۲way دارند که می‌تواند منجر به صدای دیستورشن شود. در کل اسپیکرهای ۲way استفاده‌ی بیشتری دارند.

نحوه‌ی تقسیم بازه‌ی فرکانسی در اسپیکرهای 2way و 3way
ساب‌ووفر (SubWoofer)

ساب‌ووفر چیست؟ ببینید همانطور که در طبقه‌بندی صدای خروجی از اسپیکرها گفتیم، صدای با فرکانس بالا (۲۰۰۰-۲۰۰۰۰ هرتز) از اسپیکر توییتر پخش می‌شود. صدای با فرکانس پایین (۲۰-۲۰۰۰) هم از اسپیکر ووفر. ساب‌ووفر نیز یک نوع از اسپیکر ووفر است که مخصوص فرکانس‌های خیلی پایین یا بم(۲۰-۲۰۰ هرتز) است. در واقع ساب‌ووفرها فقط برای تولید صدای بم استفاده می‌شوند. اما آیا به ساب‌ووفر نیاز داریم؟
ببینید هدف نهایی اسپیکرها در نهایت ایجاد صدایی دقیق و با طیف گسترده است. کنترل صدا در فرکانس‌های بِیس از اهمیت زیادی برخوردار است پس اگر اسپیکر ما به اندازه‌ی کافی بِیس آهنگ را ساپورت نکند، برای این که کنترل بیشتری روی فرکانس‌های بَم داشته‌باشیم، نیاز به یک ساب‌ووفر داریم. اهمیت ساب‌ووفر در موسیقی‌های الکترونیک که بِیسِ زیادی دارند بیشتر است.

ساب‌ووفرها برای تقویت صدای بَم

تفاوت اسپیکرهای پسیو (Passive) و اکتیو (Active)

گفتیم بعد از ورود سیگنال آنالوگ به اسپیکر، این سیگنال‌ها توسط قطعه‌ی کراس‌اُور(crossover) تقسیم می‌شوند. این قطعه می‌تواند پسیو یا اکتیو باشد. اما فرق آن‌ها در چیست؟
اسپیکرهای اکتیو شامل یک منبع تقویت هستند که هنگام عبور سیگنال‌ها از کراس‌اُور تقویت می‌شوند؛ در اسپیکرهای پسیو اما، نیاز به یک منبع خارجی برای تقویت سیگنال‌ها قبل از عبور از کراس‌اُور داریم.
می‌توانیم امپلی‌‌فایر و کابل‌های اسپیکر را جداگانه نیز تهیه کنیم؛ اما خوبی اسپیکرهای اکتیو این است که همه‌ی این محتویات توسط سازنده‌ی سیستم مانیتورینگ مَچ و آماده شده‌است. به علت وجود یک امپلی‌فایر در اسپیکرهای اکتیو، این اسپیکرها هم سنگین‌تر و هم گران‌قیمت‌تر از اسپیکرهای پسیو هستند.
بیشتر استودیوها مجهز به اسپیکرهای اکتیو هستند؛ اما اسپیکرهای پسیو نیز همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

اسپیکرهای پورت(Ported) و سیلد(Seald)

یکی از مشکلاتی که هنگام استفاده از اسپیکرهای کوچک داریم، صدای بِیس ضعیف است. زیرا مخروط‌های آن‌ها ممکن است به اندازه‌ی کافی بزرگ نباشند تا آن مقدار هوای موردنیاز برای تولید دقیق فرکانس‌های بِیس را جابه‌جا کند.
بعضی از اسپیکرها معروف به پورت(Ported) هستند که سوراخی در آن‌ها ایجاد شده تا هوا از پشت مخروط نیز خارج شود. این کار باعث می‌شود صدای بِیس بهتری تولید شود. در بعضی اسپیکرها که فرانت‌پورت(Front-Ported) هستند، هوا از جلو خارج می‌شود و در بعضی اسپیکرها که ریِر‌پورت(Rear-Ported) هستند، هوا از پشت آن خارج می‌شود. اگر از اسپیکر ریِرپورت استفاده می‌کنید، هنگام جاگذاری اسپیکرها توجه داشته‌باشید تا فاصله‌ی مناسبی از دیوار پشت آن داشته‌باشد؛ زیرا در غیر این صورت در فرکانس بم آن تغییر ایجاد می‌شود. به این نکته نیز توجه داشته‌باشید که اگر اسپیکرهای پورت به خوبی طراحی نشده‌باشند، منجر به ایجاد صدای نویز می‌شود.
دسته‌ی دیگری از اسپیکرها هم هستند که سوراخی برای خروج هوا برای آن‌ها طراحی نشده؛ این نوع اسپیکرها سیلد (Sealed) نام دارند.

اسپیکرهای پورت(Ported) و سیلد(Seald) و تفاوت میان آن‌ها

داینامیک رنج (Dynamic Range)

هر چه اسپیکر، مقدار وات ورودی بیشتری را ساپورت کند، پرده‌ی دیافراگم در درایورهای اسپیکر توسط نیروی بیشتری به جلو و عقب می‌روند؛ پس صدای تولید شده قوی‌تر و در واقع رنج داینامیک، وسیع‌تر می‌شود. در این صورت صدا به اصطلاح تمیزتر شده و تشخیص و تفکیک بین جزئیات آهنگ راحت‌تر است که در تنظیم و آهنگسازی، میکسینگ و مسترینگ تاثیر بسیار مهمی دارد. اما اگر وات ورودی به اسپیکرها به خوبی ساپورت نشوند، پرده‌ی دیافراگم در درایورها آن‌طور که باید به جلو و عقب کشیده‌نمی‌شوند که باعث کم‌شدن رنج داینامیک و همینطور به اصطلاح دیستورت‌شدن صدا می‌شود.

اسپیکر مانیتورینگ مناسب برای استودیو خانگی

میکسینگ و مسترینگ شما در آهنگسازی باید به زبان‌ سیستم‌صوتی‌های دیگر نیز به خوبی ترجمه شود. یعنی چه؟ یعنی آهنگی که ساختیم نباید فقط در سیستم مانیتورینگ استودیوی خودمان صدای خوبی بدهد؛ بلکه باید در سیستم‌صوتی‌های اتوموبیل‌ها و سیستم صوتی‌های خانگی و … نیز به خوبی صدا دهد. در کل اسپیکر مانیتورینگ مناسب در استودیو خانگی باید دیستورشن کمی ایجاد کند، پاسخ فرکانسی عریض و گسترده‌ای داشته‌باشد، رنگ صدای طبیعی‌ داشته‌باشد و همینطور حجم صدای زیادی داشته‌باشد حتی اگر کابینت‌های آن کوچک باشد. اسپیکر مانیتورینگ خوب در واقع باید این احساس را در ما ایجاد کند که انگار صداهایی که می‌شنویم، همانطوری است که در دنیای واقعی باید باشد(آکوستیک) یا مثلا این احساس را به وجود آورد که انگار با بَند موسیقی مورد علاقه‌ خود در حال تمرین هستیم.




مثل همیشه امیدواریم که مقاله‌ی مفیدی برای شما تهیه کرده‌باشیم😊 به نظر شما اسپیکر مانیتورینگ مناسب باید چه ویژگی‌هایی داشته باشه؟🤔 خیلی خوشحال می‌شیم اگه سوالا و نظراتون و چه بهتر انتقاداتون رو با درمیون بذارید تا بتونیم اصلاحش کنیم و مفیدتر واقع شیم. مرسی که با هستید❤️

امین خان‌زاده

    نوشته‌های مرتبط

    قوانین ارسال دیدگاه

    • دیدگاه های فینگلیش تایید نخواهند شد.
    • دیدگاه های نامرتبط به مطلب تایید نخواهد شد.
    • از درج دیدگاه های تکراری پرهیز نمایید.
    دیدگاه‌ها

    *
    *

      fafa پاسخ

      عالی بود ،کامل و مفید👌🏻
      آدم از خوندن مقاله هاتون واقعا خسته نمیشه☺️❤️

        امین خان‌زاده پاسخ

        مرسی فریماجان خیلی ممنونیم از این همه لطف و انرژی❤️🌸

    0